ḍā | डा | DA
ḍā | डा | f. in 2. tiro-ḍā/ | तिरो-डा/ |
dur-ḍā/ | दुर्-डा/ | (qq.vv.)
1. ḍā | डा | cl. 3. P. Ā. da/ḍāti | द/डाति |, ḍatte/ | डत्ते/ |, RV. &c. &c. (P. du. daḍva/s | दड्व/स् |, ḍatṭa/s | डत्ट/स् |, ḍatta/s | डत्त/स् | [Pāṇ. viii, 2, 38]; pl. daḍma/si | दड्म/सि | or ˚ma/s | ˚म/स् |, ḍatṭa/ | डत्ट/ |, dāḍati | दाडति |; impf. a/daḍāt | अ/दडात् | pl. ˚ḍur | ˚डुर् |, 2. pl. a/ḍatta | अ/डत्त | or a/daḍāta | अ/दडात |, RV. vii, 33, 4; Subj. da/ḍat | द/डत् | or ˚ḍāt | ˚डात् | [Pāṇ. vii, 3, 70, Kāś.], ˚ḍas | ˚डस् |, ˚ḍatas | ˚डतस् |, ˚ḍan | ˚डन् |; Pot. daḍyā/t | दड्या/त् |; Impv. da/ḍātu | द/डातु |, pl. ˚ḍatu | ˚डतु |; 2. sg. ḍehi/ | डेहि/ | [fr. ḍadḍi | डद्डि |; cf. Pāṇ. vi, 4, 119] or ḍattāt | डत्तात् |, RV. iii, 8, 1; 2. pl. ḍatta/ | डत्त/ |, i, 64, 15, ḍattana | डत्तन |, i, 20, 7, da/ḍāta | द/डात |, vii, 32, 13, or ˚tana | ˚तन |, x, 36, 13 [cf. Pāṇ. vii, 1, 45, Sch.]; p. da/ḍat | द/डत् |, ˚ti | ˚ति | m. pl. ˚tas | ˚तस् |; Ā. 1. sg. daḍe/ | दडे/ | [at once 3. sg. = ḍatte/ | डत्ते/ |, RV. i, 149, 5 &c. and = pf. Ā.], 2. sg. ḍa/tse | ड/त्से |, viii, 85, 5 or ḍatse/ | डत्से/ |, AV. v, 7, 2; 2. 3. du. daḍā/ṭe | दडा/टे |, ˚ḍā/te | ˚डा/ते |; 2. pl. ˚ḍiḍve/ | ˚डिड्वे/ | [cf. pf.]; 3. pl. da/ḍate | द/डते |, RV. v, 41, 2; impf. a/ḍatta | अ/डत्त |, ˚tṭās | ˚त्टास् |; Subj. da/ḍase | द/डसे |, viii, 32, 6 [Pāṇ. iii, 4, 96, Kāś.]; Pot. da/ḍīta | द/डीत |, RV. i, 40, 2 or daḍīta/ | दडीत/ |, v, 66, 1; Impv. 2. sg. ḍatsva | डत्स्व |, x, 87, 2 or daḍiśva | दडिश्व |, iii, 40, 5 &c.; 2. pl. ḍadḍvam | डद्ड्वम् | [Pāṇ. viii, 2, 38, Kāś.] or daḍiḍvam | दडिड्वम् |, RV. vii, 34, 10, &c.; 3. pl. daḍatām | दडताम् |, AV. viii, 8, 3; p. da/ḍāna | द/डान |); rarely cl. 1. P. Ā. daḍati | दडति |, ˚te | ˚ते |, RV.; MBh.; only thrice cl. 2. P. ḍā/ti | डा/ति |, RV.; and once cl. 4. Ā. Pot. ḍāyeta | डायेत |, MaitrUp. (pf. P. daḍO/ | दड्O/ |, ˚ḍā/ṭa | ˚डा/ट |, ˚ḍatur | ˚डतुर् |, ˚ḍimā/ | ˚डिमा/ | or ˚ḍima/ | ˚डिम/ |, ˚ḍur | ˚डुर् |, RV. &c.; Ā. daḍe/ | दडे/ | [cf. pr.], daḍiśe/ | दडिशे/ | or ḍiśe | डिशे |, RV. i, 56, 6; 2. 3. du. daḍā/ṭe | दडा/टे |, ˚ḍā/te | ˚डा/ते |, 2. pl. daḍiḍve/ | दडिड्वे/ | [cf. pr.]; 3. pl. daḍire/ | दडिरे/ |, daḍre | दड्रे |, x, 82, 5; 6, or ḍire | डिरे |, i, 166, 10 &c.; p. da/ḍāna | द/डान | [cf. pr.]; aor. P. a/ḍāt | अ/डात् |, ḍā/t | डा/त् |, ḍā/s | डा/स् |; aḍu/r | अडु/र् |, ḍu/r | डु/र् |, RV. &c.; Pot. ḍeyām | डेयाम् |, ˚yur | ˚युर् |; ḍetana | डेतन |, RV.; TBr.; 2. sg. ḍāyīs | डायीस् |, RV. i, 147, 5; Impv. ḍā/tu | डा/तु | [cf. Pāṇ. vi, 1, 8 Vārtt. 3; Pat.]; 2. pl. ḍā/ta | डा/त | or ˚tana | ˚तन |, 3. pl. ḍāntu | डान्तु |, RV.; Ā. aḍita | अडित |, ˚ṭās | ˚टास् |, aḍītām | अडीताम् |, aḍīmahi | अडीमहि |, ḍīmahi | डीमहि |, ḍīmahe | डीमहे |, ḍāmahe | डामहे |, RV.; 3. sg. ahita | अहित |, hita | हित |, AV.; TĀr.; Subj. ḍe/ṭe | डे/टे |, RV. i, 158, 2, ḍEṭe | ड्Eटे |, vi, 67, 7; Impv. ḍiśvā/ | डिश्वा/ | or ḍiśva/ | डिश्व/ |, ii, 11, 18, &c.; P. aḍat | अडत् |, SV.; ḍat | डत् |, RV.; P. ḍāsur | डासुर् | Subj. ˚saṭas | ˚सटस् | and ˚saṭa | ˚सट |, RV.; Ā. aḍiśi | अडिशि |, ˚śata | ˚शत |, Br.; Pot. ḍiśīya | डिशीय |, ib. [Pāṇ. vii, 4, 45]; ḍeśīya | डेशीय |, MaitrS.; fut. ḍāsyati | डास्यति |, ˚te | ˚ते | or ḍātā | डाता |, Br. &c.; inf. ḍā/tum | डा/तुम् |, Br. &c.; Ved. also ˚tave | ˚तवे |, ˚tavE/ | ˚तव्E/ |, ˚tos | ˚तोस् |; ḍiya/ḍyE | डिय/ड्य्E |, RV.; Class. also -ḍitum | -डितुम् |; ind.p. ḍitvā/ | डित्वा/ |, Br.; hitvā | हित्वा | [Pāṇ. vii, 4, 42], -ḍā/ya | -डा/य | and -ḍā/m | -डा/म् |, AV. : Pass. ḍīya/te | डीय/ते |, RV. &c. [Pāṇ. vi, 4, 66], p. ḍīya/māna | डीय/मान |, RV. i, 155, 2 ; aor. a/ḍāyi | अ/डायि |, ḍā/yi | डा/यि |, RV. [Pāṇ. vii, 3, 33, Kāś.]; Prec. ḍāsīśwa | डासीश्wअ | or ḍāyiśīśwa | डायिशीश्wअ | [vi, 4, 62]) to put, place, set, lay in or on (loc.), RV. &c. &c. (with daṛqam | दऋक़म् |, to inflict punishment on [with loc. MBh. v, 1075, with gen. R. v, 28, 7]; with tat-padavyām padam | तत्-पदव्याम् पदम् |, to put one's foot in another's footstep i.e. imitate, equal, Kāvyād. ii, 64); to take or bring or help to (loc. or dat.; with āre/ | आरे/ |, to remove), RV.; AV.; ŚBr.; (Ā.) to direct or fix the mind or attention (cintām | चिन्ताम् |, manas | मनस् |, matim | मतिम् |, samāḍim | समाडिम् | &c.) upon, think of (loc. or dat.), fix or resolve upon (loc. dat. acc. with prati | प्रति | or a sentence closed with iti | इति |), RV.; Mn.; MBh.; Kāv.; BhP.; to destine for, bestow on, present or impart to (loc. dat. or gen.), RV.; Br.; MBh. &c. (Pass. to be given or granted, fall to one's [dat.] lot or share, RV. i, 81, 3); to appoint, establish, constitute, RV.; ŚBr.; to render (with double acc.), RV. vii, 31, 12; Bhartṛ. iii, 82; to make, produce, generate, create, cause, effect, perform, execute, RV.; TBr.; ŚvetUp. &c. (aor. with pūrayām | पूरयाम् |, mantrayām | मन्त्रयाम् |, varayām | वरयाम् | &c. = pūrayām | पूरयाम् | &c. cakāra | चकार |); to seize, take hold of, hold, bear, support, wear, put on (clothes), RV.; AV.; Kāv.; BhP. &c.; (Ā.) to accept, obtain, conceive (esp. in the womb), get, take (with o/kas | ओ/कस् | or ca/nas | च/नस् |, to take pleasure or delight in [loc. or dat.]), RV.; AV.; Br.; to assume, have, possess, show, exhibit, incur, undergo, RV.; Hariv.; Kāv.; Hit. etc. : Caus. -ḍāpayati | -डापयति |, Pāṇ. vii, 3, 36 (see antar-ḍā | अन्तर्-डा |, ṣrad-ḍā | ष्रद्-डा | &c.) : Desid. ḍi/tsati | डि/त्सति |, ˚te | ˚ते | (Pāṇ. vii, 4, 54), to wish to put in or lay on (loc.), RV.; AitBr. (Class. Pass. ḍitsyate | डित्स्यते |; ḍitsya | डित्स्य |, see s.v.); di/ḍiśati | दि/डिशति |, ˚te | ˚ते |, to wish to give or present, RV.; (Ā.) to wish to gain, strive after (p. di/ḍiśāṛa | दि/डिशाऋअ |, x, 114, 1), ib. : with avadya/m | अवद्य/म् |, to bid defiance, ib. iv, 18, 7 (cf. diḍiśā/yya | दिडिशा/य्य |, diḍiśu/ | दिडिशु/ |) : Intens. deḍīyate | देडीयते |, Pāṇ. vi, 4, 66.
ḍā | डा | [cf. Zd. dā, dadaiti; Gk. θε-, θη-, τίθημι; Lith. dedù, dë́ti; Slav.
dur-ḍā/ | दुर्-डा/ | (qq.vv.)
1. ḍā | डा | cl. 3. P. Ā. da/ḍāti | द/डाति |, ḍatte/ | डत्ते/ |, RV. &c. &c. (P. du. daḍva/s | दड्व/स् |, ḍatṭa/s | डत्ट/स् |, ḍatta/s | डत्त/स् | [Pāṇ. viii, 2, 38]; pl. daḍma/si | दड्म/सि | or ˚ma/s | ˚म/स् |, ḍatṭa/ | डत्ट/ |, dāḍati | दाडति |; impf. a/daḍāt | अ/दडात् | pl. ˚ḍur | ˚डुर् |, 2. pl. a/ḍatta | अ/डत्त | or a/daḍāta | अ/दडात |, RV. vii, 33, 4; Subj. da/ḍat | द/डत् | or ˚ḍāt | ˚डात् | [Pāṇ. vii, 3, 70, Kāś.], ˚ḍas | ˚डस् |, ˚ḍatas | ˚डतस् |, ˚ḍan | ˚डन् |; Pot. daḍyā/t | दड्या/त् |; Impv. da/ḍātu | द/डातु |, pl. ˚ḍatu | ˚डतु |; 2. sg. ḍehi/ | डेहि/ | [fr. ḍadḍi | डद्डि |; cf. Pāṇ. vi, 4, 119] or ḍattāt | डत्तात् |, RV. iii, 8, 1; 2. pl. ḍatta/ | डत्त/ |, i, 64, 15, ḍattana | डत्तन |, i, 20, 7, da/ḍāta | द/डात |, vii, 32, 13, or ˚tana | ˚तन |, x, 36, 13 [cf. Pāṇ. vii, 1, 45, Sch.]; p. da/ḍat | द/डत् |, ˚ti | ˚ति | m. pl. ˚tas | ˚तस् |; Ā. 1. sg. daḍe/ | दडे/ | [at once 3. sg. = ḍatte/ | डत्ते/ |, RV. i, 149, 5 &c. and = pf. Ā.], 2. sg. ḍa/tse | ड/त्से |, viii, 85, 5 or ḍatse/ | डत्से/ |, AV. v, 7, 2; 2. 3. du. daḍā/ṭe | दडा/टे |, ˚ḍā/te | ˚डा/ते |; 2. pl. ˚ḍiḍve/ | ˚डिड्वे/ | [cf. pf.]; 3. pl. da/ḍate | द/डते |, RV. v, 41, 2; impf. a/ḍatta | अ/डत्त |, ˚tṭās | ˚त्टास् |; Subj. da/ḍase | द/डसे |, viii, 32, 6 [Pāṇ. iii, 4, 96, Kāś.]; Pot. da/ḍīta | द/डीत |, RV. i, 40, 2 or daḍīta/ | दडीत/ |, v, 66, 1; Impv. 2. sg. ḍatsva | डत्स्व |, x, 87, 2 or daḍiśva | दडिश्व |, iii, 40, 5 &c.; 2. pl. ḍadḍvam | डद्ड्वम् | [Pāṇ. viii, 2, 38, Kāś.] or daḍiḍvam | दडिड्वम् |, RV. vii, 34, 10, &c.; 3. pl. daḍatām | दडताम् |, AV. viii, 8, 3; p. da/ḍāna | द/डान |); rarely cl. 1. P. Ā. daḍati | दडति |, ˚te | ˚ते |, RV.; MBh.; only thrice cl. 2. P. ḍā/ti | डा/ति |, RV.; and once cl. 4. Ā. Pot. ḍāyeta | डायेत |, MaitrUp. (pf. P. daḍO/ | दड्O/ |, ˚ḍā/ṭa | ˚डा/ट |, ˚ḍatur | ˚डतुर् |, ˚ḍimā/ | ˚डिमा/ | or ˚ḍima/ | ˚डिम/ |, ˚ḍur | ˚डुर् |, RV. &c.; Ā. daḍe/ | दडे/ | [cf. pr.], daḍiśe/ | दडिशे/ | or ḍiśe | डिशे |, RV. i, 56, 6; 2. 3. du. daḍā/ṭe | दडा/टे |, ˚ḍā/te | ˚डा/ते |, 2. pl. daḍiḍve/ | दडिड्वे/ | [cf. pr.]; 3. pl. daḍire/ | दडिरे/ |, daḍre | दड्रे |, x, 82, 5; 6, or ḍire | डिरे |, i, 166, 10 &c.; p. da/ḍāna | द/डान | [cf. pr.]; aor. P. a/ḍāt | अ/डात् |, ḍā/t | डा/त् |, ḍā/s | डा/स् |; aḍu/r | अडु/र् |, ḍu/r | डु/र् |, RV. &c.; Pot. ḍeyām | डेयाम् |, ˚yur | ˚युर् |; ḍetana | डेतन |, RV.; TBr.; 2. sg. ḍāyīs | डायीस् |, RV. i, 147, 5; Impv. ḍā/tu | डा/तु | [cf. Pāṇ. vi, 1, 8 Vārtt. 3; Pat.]; 2. pl. ḍā/ta | डा/त | or ˚tana | ˚तन |, 3. pl. ḍāntu | डान्तु |, RV.; Ā. aḍita | अडित |, ˚ṭās | ˚टास् |, aḍītām | अडीताम् |, aḍīmahi | अडीमहि |, ḍīmahi | डीमहि |, ḍīmahe | डीमहे |, ḍāmahe | डामहे |, RV.; 3. sg. ahita | अहित |, hita | हित |, AV.; TĀr.; Subj. ḍe/ṭe | डे/टे |, RV. i, 158, 2, ḍEṭe | ड्Eटे |, vi, 67, 7; Impv. ḍiśvā/ | डिश्वा/ | or ḍiśva/ | डिश्व/ |, ii, 11, 18, &c.; P. aḍat | अडत् |, SV.; ḍat | डत् |, RV.; P. ḍāsur | डासुर् | Subj. ˚saṭas | ˚सटस् | and ˚saṭa | ˚सट |, RV.; Ā. aḍiśi | अडिशि |, ˚śata | ˚शत |, Br.; Pot. ḍiśīya | डिशीय |, ib. [Pāṇ. vii, 4, 45]; ḍeśīya | डेशीय |, MaitrS.; fut. ḍāsyati | डास्यति |, ˚te | ˚ते | or ḍātā | डाता |, Br. &c.; inf. ḍā/tum | डा/तुम् |, Br. &c.; Ved. also ˚tave | ˚तवे |, ˚tavE/ | ˚तव्E/ |, ˚tos | ˚तोस् |; ḍiya/ḍyE | डिय/ड्य्E |, RV.; Class. also -ḍitum | -डितुम् |; ind.p. ḍitvā/ | डित्वा/ |, Br.; hitvā | हित्वा | [Pāṇ. vii, 4, 42], -ḍā/ya | -डा/य | and -ḍā/m | -डा/म् |, AV. : Pass. ḍīya/te | डीय/ते |, RV. &c. [Pāṇ. vi, 4, 66], p. ḍīya/māna | डीय/मान |, RV. i, 155, 2 ; aor. a/ḍāyi | अ/डायि |, ḍā/yi | डा/यि |, RV. [Pāṇ. vii, 3, 33, Kāś.]; Prec. ḍāsīśwa | डासीश्wअ | or ḍāyiśīśwa | डायिशीश्wअ | [vi, 4, 62]) to put, place, set, lay in or on (loc.), RV. &c. &c. (with daṛqam | दऋक़म् |, to inflict punishment on [with loc. MBh. v, 1075, with gen. R. v, 28, 7]; with tat-padavyām padam | तत्-पदव्याम् पदम् |, to put one's foot in another's footstep i.e. imitate, equal, Kāvyād. ii, 64); to take or bring or help to (loc. or dat.; with āre/ | आरे/ |, to remove), RV.; AV.; ŚBr.; (Ā.) to direct or fix the mind or attention (cintām | चिन्ताम् |, manas | मनस् |, matim | मतिम् |, samāḍim | समाडिम् | &c.) upon, think of (loc. or dat.), fix or resolve upon (loc. dat. acc. with prati | प्रति | or a sentence closed with iti | इति |), RV.; Mn.; MBh.; Kāv.; BhP.; to destine for, bestow on, present or impart to (loc. dat. or gen.), RV.; Br.; MBh. &c. (Pass. to be given or granted, fall to one's [dat.] lot or share, RV. i, 81, 3); to appoint, establish, constitute, RV.; ŚBr.; to render (with double acc.), RV. vii, 31, 12; Bhartṛ. iii, 82; to make, produce, generate, create, cause, effect, perform, execute, RV.; TBr.; ŚvetUp. &c. (aor. with pūrayām | पूरयाम् |, mantrayām | मन्त्रयाम् |, varayām | वरयाम् | &c. = pūrayām | पूरयाम् | &c. cakāra | चकार |); to seize, take hold of, hold, bear, support, wear, put on (clothes), RV.; AV.; Kāv.; BhP. &c.; (Ā.) to accept, obtain, conceive (esp. in the womb), get, take (with o/kas | ओ/कस् | or ca/nas | च/नस् |, to take pleasure or delight in [loc. or dat.]), RV.; AV.; Br.; to assume, have, possess, show, exhibit, incur, undergo, RV.; Hariv.; Kāv.; Hit. etc. : Caus. -ḍāpayati | -डापयति |, Pāṇ. vii, 3, 36 (see antar-ḍā | अन्तर्-डा |, ṣrad-ḍā | ष्रद्-डा | &c.) : Desid. ḍi/tsati | डि/त्सति |, ˚te | ˚ते | (Pāṇ. vii, 4, 54), to wish to put in or lay on (loc.), RV.; AitBr. (Class. Pass. ḍitsyate | डित्स्यते |; ḍitsya | डित्स्य |, see s.v.); di/ḍiśati | दि/डिशति |, ˚te | ˚ते |, to wish to give or present, RV.; (Ā.) to wish to gain, strive after (p. di/ḍiśāṛa | दि/डिशाऋअ |, x, 114, 1), ib. : with avadya/m | अवद्य/म् |, to bid defiance, ib. iv, 18, 7 (cf. diḍiśā/yya | दिडिशा/य्य |, diḍiśu/ | दिडिशु/ |) : Intens. deḍīyate | देडीयते |, Pāṇ. vi, 4, 66.
ḍā | डा | [cf. Zd. dā, dadaiti; Gk. θε-, θη-, τίθημι; Lith. dedù, dë́ti; Slav.